DIAGNOZA ADHD U OSÓB DOROSŁYCH

ADHD - zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi jest zaburzeniem neurorozwojowym, którego pierwsze objawy pojawiają się w dzieciństwie i mogą utrzymywać się również w dorosłości. U osób dorosłych ADHD nie zawsze wiąże się z widoczną nadpobudliwością. Może przejawiać się przede wszystkim trudnościami z koncentracją
i organizacją, odkładaniem zadań, zapominaniem o obowiązkach, problemami z zarządzaniem czasem czy impulsywnością.

​

U części osób trudności przez wiele lat pozostają mało widoczne dzięki wypracowanym sposobom organizacji, dużemu nakładowi pracy, wsparciu bliskich lub funkcjonowaniu
w sprzyjającym środowisku. Mogą stać się bardziej zauważalne wraz ze wzrostem wymagań – na przykład podczas studiów, po rozpoczęciu pracy zawodowej, usamodzielnieniu się lub pojawieniu się większej liczby obowiązków.

​

Diagnoza ADHD u osób dorosłych nie polega na wykonaniu pojedynczego testu. Jest procesem obejmującym ocenę aktualnego funkcjonowania, historii rozwoju i przebiegu trudności oraz innych czynników, które mogą powodować podobne objawy. Jej celem jest ustalenie, czy zgłaszane trudności tworzą obraz charakterystyczny dla ADHD, wynikają z innych przyczyn czy też wiążą się ze współwystępowaniem kilku problemów.

​

Dla kogo jest diagnoza psychologiczna ADHD?

​

Diagnostyka przeznaczona jest dla osób pełnoletnich, które podejrzewają u siebie ADHD, zostały skierowane na diagnostykę przez lekarza lub innego specjalistę albo chcą lepiej zrozumieć przyczyny wieloletnich trudności związanych z uwagą, organizacją czy impulsywnością.

​

Na diagnozę można zgłosić się również wtedy, gdy wcześniej rozpoznano inne trudności psychiczne lub pacjent korzysta obecnie z psychoterapii albo leczenia psychiatrycznego. ADHD może współwystępować z innymi zaburzeniami, dlatego ich obecność nie wyklucza możliwości przeprowadzenia diagnostyki.

​​

Kiedy warto rozważyć diagnozę ADHD?

​

Warto rozważyć konsultację diagnostyczną, jeżeli od dłuższego czasu występują m.in.:

• trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi,

• łatwe rozpraszanie się,

• problemy z organizacją i planowaniem,

• odkładanie zadań i trudności z ich rozpoczynaniem lub kończeniem,

• częste zapominanie o obowiązkach, terminach lub spotkaniach,

• trudności z zarządzaniem czasem i częste spóźnienia,

• gubienie potrzebnych przedmiotów,

• impulsywność lub trudności z hamowaniem reakcji,

• poczucie wewnętrznego niepokoju lub stałej potrzeby aktywności,

• trudności w nauce, pracy, relacjach lub wykonywaniu codziennych obowiązków mimo odpowiednich możliwości.

​

Sama obecność takich trudności nie oznacza jednak ADHD. Podobne objawy mogą mieć różne przyczyny, dlatego wymagają szerszej oceny klinicznej.

​​

Jak wygląda proces diagnozy ADHD?

​

Proces diagnostyczny zazwyczaj obejmuje kilka etapów:

​

1. Kwestionariusz przesiewowy

Przed pierwszym spotkaniem otrzymasz do wypełnienia ASRS v1.1 – krótki kwestionariusz przesiewowy dotyczący objawów ADHD u osób dorosłych.

​

Jego wynik nie pozwala samodzielnie rozpoznać ani wykluczyć ADHD. Stanowi jedno ze źródeł informacji wykorzystywanych w dalszym procesie diagnostycznym.

​

2. Pierwsza konsultacja diagnostyczna

Pierwsze spotkanie trwa około 90 minut i ma formę pogłębionego wywiadu klinicznego.

Rozmawiamy m.in. o aktualnych trudnościach, ich przebiegu, funkcjonowaniu w dzieciństwie
i okresie szkolnym, edukacji, pracy zawodowej, relacjach, organizacji codziennego życia
oraz zdrowiu psychicznym i somatycznym.

​

Po pierwszej konsultacji ustalamy, czy istnieją wskazania do kontynuowania diagnostyki
w kierunku ADHD oraz czy któryś z obszarów wymaga dodatkowego pogłębienia.

​

3. Wywiad diagnostyczny DIVA-5

Kolejnym etapem jest DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) – ustrukturyzowany wywiad służący do oceny objawów ADHD u osób dorosłych.

​

Podczas spotkania analizujemy występowanie objawów zarówno obecnie, jak i w dzieciństwie, ich przebieg oraz wpływ na różne obszary funkcjonowania.

​

Spotkanie trwa zazwyczaj 90–120 minut.

​

4. Informacje dotyczące dzieciństwa

Ponieważ ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, istotnym elementem procesu jest próba odtworzenia sposobu funkcjonowania w dzieciństwie.

​

Jeśli są dostępne, pomocne mogą być:

• świadectwa lub opinie szkolne,

• dokumentacja z poradni psychologiczno-pedagogicznej,

• wcześniejsza dokumentacja psychologiczna lub psychiatryczna,

• informacje uzyskane od rodzica, opiekuna, starszego rodzeństwa lub innej osoby pamiętającej funkcjonowanie w dzieciństwie.

​

Brak dokumentacji z dzieciństwa lub możliwości uzyskania informacji od bliskiej osoby nie wyklucza przeprowadzenia diagnostyki.

​

5. Analiza i integracja wyników

Po zakończeniu spotkań analizuję wszystkie zebrane informacje – wyniki kwestionariusza, wywiadu klinicznego i DIVA-5 oraz, jeśli są dostępne, informacje z dokumentacji lub od innych osób.

​

Wynik żadnego pojedynczego testu czy kwestionariusza nie przesądza o wnioskach z diagnozy. Znaczenie ma całościowy obraz funkcjonowania i historia zgłaszanych trudności.

​

W bardziej złożonych sytuacjach może okazać się potrzebne dodatkowe spotkanie diagnostyczne, zastosowanie dodatkowych narzędzi lub konsultacja z innym specjalistą.

​

Diagnoza różnicowa ADHD

​

Problemy z koncentracją, pamięcią, organizacją czy impulsywnością nie występują wyłącznie
w ADHD. Mogą towarzyszyć m.in. zaburzeniom depresyjnym i lękowym, zaburzeniom snu, doświadczeniom traumatycznym, używaniu substancji lub niektórym problemom zdrowotnym. ADHD może również współwystępować z innymi zaburzeniami.

​

Dlatego istotnym elementem procesu jest diagnoza różnicowa. Jej celem jest ustalenie,
czy zgłaszane trudności tworzą obraz charakterystyczny dla ADHD, mogą być lepiej wyjaśnione przez inne czynniki, czy też mamy do czynienia ze współwystępowaniem kilku problemów.

​

Celem diagnozy nie jest więc potwierdzenie z góry przyjętego rozpoznania, ale możliwie trafne zrozumienie źródła zgłaszanych trudności.

​

Jak przygotować się do diagnozy?

​

Przed pierwszą konsultacją otrzymasz kwestionariusz do wypełnienia.

​

Jeżeli posiadasz wcześniejszą dokumentację psychologiczną lub psychiatryczną, opinie
z poradni psychologiczno-pedagogicznej, świadectwa szkolne lub inne materiały opisujące funkcjonowanie w dzieciństwie, warto przygotować je przed rozpoczęciem procesu. Nie jest jednak konieczne posiadanie takiej dokumentacji ani przychodzenie na spotkanie z rodzicem lub inną bliską osobą.

​

Jeżeli przyjmujesz leki, przygotuj informację o ich nazwach i dawkach. Nie należy samodzielnie odstawiać przyjmowanych leków na potrzeby diagnozy.

​

Co otrzymuję po zakończeniu procesu diagnostycznego?

​

Po zebraniu i przeanalizowaniu materiału odbywa się 50-minutowa konsultacja podsumowująca.

​

Podczas spotkania omawiam wyniki diagnozy, sposób rozumienia zgłaszanych trudności oraz dalsze zalecenia. Jest to również czas na pytania dotyczące wyników i rekomendowanego dalszego postępowania.

​

Po zakończeniu procesu otrzymasz pisemną opinię psychologiczną, zawierającą opis przeprowadzonej diagnozy psychologicznej, najważniejsze wyniki, wnioski oraz rekomendacje.

​

Jeżeli wyniki wskazują na ADHD, jednym z zaleceń jest konsultacja z lekarzem psychiatrą, m.in.
w celu dalszej oceny klinicznej i – jeśli istnieją wskazania – omówienia możliwości leczenia farmakologicznego.

​

Czy diagnoza zawsze potwierdza występowanie ADHD?

​

Nie. Zgłoszenie się na diagnostykę w kierunku ADHD nie oznacza, że jej wyniki muszą potwierdzić to rozpoznanie.

​

Proces może wskazać na obraz zgodny z ADHD, inne możliwe źródło trudności, współwystępowanie kilku problemów lub potrzebę dalszej diagnostyki przed sformułowaniem jednoznacznych wniosków.

​

Niezależnie od wyniku celem procesu jest uzyskanie możliwie użytecznego wyjaśnienia zgłaszanych trudności oraz wskazanie dalszego postępowania.

​

Czy podczas diagnozy wykonywane są testy koncentracji i uwagi?

​

Komputerowe testy uwagi i koncentracji nie stanowią rutynowego elementu prowadzonego przeze mnie procesu diagnostycznego.

​

Podstawą oceny jest pogłębiony wywiad kliniczny i rozwojowy, DIVA-5, ocena funkcjonowania oraz diagnoza różnicowa. Jeśli w konkretnym przypadku pojawią się wskazania do pogłębionej oceny funkcji poznawczych, może zostać zalecone dodatkowe badanie neuropsychologiczne.

​

Koszt diagnozy ADHD

​

• Pierwsza konsultacja diagnostyczna (90 min) - 350 zł

• Wywiad diagnostyczny DIVA-5 (90-120 min) - 450 zł

• Analiza wyników i sporządzenie pisemnej opinii psychologicznej - 400 zł

• Konsultacja podsumowująca (50 min) - 200 zł

​

Łączny koszt standardowego procesu diagnostycznego: 1400 zł

​

Jeżeli ze względu na złożoność obrazu klinicznego potrzebne jest dodatkowe spotkanie diagnostyczne, jego koszt wynosi 220 zł / 50 minut.

​

Najczęściej zadawane pytania

​

Czy muszę przyjść na wizytę z rodzicem?

Nie. Informacje od osoby pamiętającej funkcjonowanie w dzieciństwie mogą być pomocne, ale obecność rodzica nie jest warunkiem przeprowadzenia diagnostyki.

​

Nie mam świadectw ani dokumentacji z dzieciństwa. Czy mogę się zgłosić na wizytę?

Tak. Dokumentacja może stanowić dodatkowe źródło informacji, ale jej brak nie uniemożliwia rozpoczęcia procesu.

​

Mam już rozpoznaną depresję, zaburzenie lękowe lub inne zaburzenie. Czy mogę diagnozować się w kierunku ADHD?

Tak. ADHD może współwystępować z innymi trudnościami psychicznymi. Ich znaczenie zostanie uwzględnione podczas diagnozy różnicowej.

​

Czy po diagnozie będę mógł/mogła rozpocząć leczenie farmakologiczne?

Decyzję dotyczącą farmakoterapii podejmuje lekarz. Jeżeli wyniki oceny wskazują na ADHD, jednym z zaleceń może być konsultacja psychiatryczna, podczas której można przedstawić otrzymaną opinię psychologiczną.

​

Diagnoza ADHD u dorosłych w Krakowie

Konsultacje diagnostyczne odbywają się stacjonarnie w moim gabinecie w Krakowie,

przy ul. Szlak 65 lok. 905, w pobliżu Politechniki Krakowskiej i Dworca Głównego.

​

Aby rozpocząć proces diagnozy ADHD umów się na pierwszą konsultację diagnostyczną.